Mợ Bốn

Lotus 1

Mợ Bốn tôi đã qua đời. Bà ra đi êm đềm trong giấc ngủ ở cái tuổi 97.

Mợ Bốn tôi là con gái Bồng Sơn. Nước da trắng , cao ráo, và sang trọng. Mợ đã đi học hết bậc Tiểu Học.  So với nữ giới thời đó, đó là một học thức khá cao. Năm Mợ về làm dâu, Mợ mặc chiếc áo dài Le Mur, Má tôi nói hai bên phố Cảnh Hàng ai cũng trầm trồ khen.

Mợ Bốn tôi có bốn người con. Người con út, Mợ có mang khi cậu Bốn phải đi tập kết. Mợ cho người con gái lớn lúc đó 8 tuổi đi theo với cậu cho vui, đi 2 năm rồi về. Cái 2 năm đó trở thành 20 năm đằng đẵng. Mợ ở gần với bên chồng, một mình nuôi ba đứa con.

Trong thời đệ nhị Cộng Hoà, chúng tôi có nhận lá thư cậu viết gửi về, hỏi thăm đứa con cậu chưa biết mặt lúc ra đi là con gái hay con trai. Năm 1975, cậu và người con gái lớn từ Hà Nội về. Cậu vẫn không lấy vợ. Gia đình đoàn tụ cho đến năm 1978 lại một cuộc phân ly.

Đó là khoảng thời gian cao trào của vượt biên và bán chính thức. Gia đình người con gái út ra đi trên chiếc tàu lớn. Đêm đó có 3 chiếc tàu nhổ neo. Hai chiếc tới được bến. Riêng chiếc tàu của chị thì chẳng bao giờ nghe tin tức nữa. Đau thương lại đến với Mợ mà lần này có lẽ còn hơn cả lần của hai mươi mấy năm về trước. Mợ Bốn tôi có đôi mắt buồn. Không biết đó có phải là định mệnh đã an bài trước cho Mợ.

Năm tôi có đứa con đầu lòng, mỗi ngày cô nanny ra về lúc 6 giờ, chồng tôi thì về nhà lúc 6 giờ rưỡi. Tôi một mình coi con khoảng nửa tiếng đồng hồ mà cảm thấy khổ sở vô cùng. Khi ngồi ôm con tôi hay thường nghĩ đến mợ Bốn tôi, nghĩ đến cái khổ của Mợ một mình với ba đưa con nhỏ không có Cậu trong gia đình. Lòng tôi đầy thương cảm đến Mợ nói riêng và những người đàn bà khác trong hoàn cảnh chiến tranh nói chung.

Hình như trong lịch sử không có cuộc chiến tranh nào đã chia rẽ gia đình dài như cuộc chiến ý thức hệ của thế kỷ trước. Buồn làm sao.

Mợ Bốn tôi đã ra đi rồi. Chúng tôi không cho Má tôi hay. Năm ngoái khi Má tôi hãy còn khỏe chúng tôi có chở Má đi thăm Mợ. Trong cái trí mờ mịt của căn bệnh đôi mắt Mợ sáng lên khi thấy Má tôi vào. Mợ vẫn nhận ra Má tôi. Chị dâu em chồng gắn bó từ thời ở quê, xa quê, rồi xa nước. Không biết có phải vì linh cảm, Má tôi trong lòng cứ thấy buồn. Chị Bốn của Má tôi nay đã không còn nữa. Một đời tận tụy lo cho con Mợ ra đi trong vòng tay thương yêu của con Mợ.

Tôi mở Youtube nghe Khánh Ly hát Trịnh Công Sơn. Thường thì tôi không dám nghe cô hát những bản nhạc của Trịnh Công Sơn khi ở nhà có một mình. Tối hôm nay tôi muốn nghe từng lời hát da diết, muốn để cái buồn thấm lịm vào người bởi trong cuộc đời này đã có một Mợ Bốn trong đại gia đình của dòng họ bên Ngoại tôi.

Index: Mo Bon

Posted in Tuyet Van | Tagged | Leave a comment

Con Mực Thông Minh

Irobot

Thực ra nó không phải là con. Phải gọi nó là cái mới đứng. Đó là cái máy hút bụi tự động tôi mua nhân có khuyến mãi lớn vào ngày Amazon Prime. Cách đây cũng phải gần 20 năm tôi có mua một cái máy như vậy ở Costco. Dùng được vài ngày thì trả lại vì máy không được thông minh cho lắm.

Lúc đầu tôi cũng không tự tin về cái máy mới này nhưng vẫn quyết định mua vì nếu không được thì trả đồ trên Amazon cũng dễ dãi thôi. Sau vài ngày thử cho máy chạy mới biết rằng cái máy hút bụi tự động đã văn mình lắm rồi.

Gia đình tôi trước đây có nhờ đến dịch vụ về dọn dẹp nhà cửa cho mỗi hai tuần. Khi cô dịch vụ đổi về Arizona tôi cũng quyết định tự lo cho nhà cửa mình. Các con đã lớn và chuẩn bị dọn ra. Thời gian thong thả. Ngưng dịch vụ để tiết kiệm tiền chi tiêu cho việc khác cũng là điều hay. Nhưng rồi má tôi lại bắt đầu đau yếu. Không còn phải lo cho con thì giờ lại lo cho mẹ già. Nhà cửa bỏ bê, cứ nghĩ đến cái bếp dơ, cái nhà tắm không sạch sẽ là tôi muốn đau luôn. Đó là ngày tôi mua con Mực về nhà.

Mỗi ngày sau bữa cơm tối, chúng tôi cho con Mực làm việc mà tôi gọi là chạy rông. Nhà tôi khá rộng, nội thất đơn giản nên nó tha hồ chạy. Tôi để ý mỗi khi chạy đụng vào cái chân bàn nó sẽ xoay lại và chạy ở một góc độ xung quanh chân bàn lại. Nói một cách khác, nó ít khi phải bỏ trống khoảng nào. Điều này làm tôi hài lòng bởi tôi yên tâm nó làm việc đâu ra đó.

Lúc đầu chúng tôi gọi nó cái máy hút bụi. Để phân biệt với cái máy hút bụi cũ tôi lại gọi cái máy hút bụi tự động. Thấy dài dòng quá, tôi nghĩ nên đặt nó một cái tên. Hai đứa con trai tôi cứ ước ao được có con chó trong nhà nên tôi gọi nó là con Mực. Thoạt mới nghe, chồng tôi trố mắt hỏi:

– Sao con chó mà lại kêu tên con vật dưới biển?

Tôi cười ngất giải thích rằng ở miền Bắc người ta gọi con chó đen là con Mực, chứ không phải con mực, con tôm dưới biển. Với cái tên, con Mực bắt đầu có sự thân mật gần gũi với gia đình chúng tôi. Chẳng trách gì những công dụng thông minh ngày nay đều có cái tên riêng nhân cách hoá để làm nó gần gũi với con người hơn.

Con Mực của tôi rất chạy việc. Mỗi tối, tôi dọn dep những chiếc ghế vào một chỗ rồi bắt đầu đem nó ra làm việc. Nó có thể chui xuống dưới gầm giường và ngay cả gầm ghế sofa để hút. Cứ hút đầu này không được thì nó qua hút đầu kia. Chạy một hơi hết điện nó trở lại cái station của nó để charge điện. Nó beep lên mấy tiếng để mình biết là nó đang nghĩ ngơi đây. Dễ thương vậy đó. Nó không làm phiền ai hết. Một mình một thân lo làm việc cho chủ nhà. Mỗi khi nó bị kẹt không tiếp tục chạy được tụi tôi phải đi tìm nó bởi nó không ra tín hiểu gì hết.

    –  Con, đi kiếm con Mực đi con. Má nhớ hình như nó đang làm ở phòng game đó.

Tôi dần dà để ý thấy rằng chúng tôi không nói chữ hút bụi mà lại dùng chữ làm việc cho công việc của con Mực. Rõ ràng là nó được nâng cấp.

Tôi có nghe nói bên Nhật người ta dùng người máy thay cho y tá để kiểm tra bệnh nhân hoặc các cụ già vào đêm. Những người máy này đi tới từng phòng và xem bệnh nhân có nằm trên giường hoặc nhịp thở của họ có bình thường hay không. Các cụ đôi khi giơ tay chào và ngay cả mỉm cười với người máy nữa. Các cụ còn nói thấy người máy tới cảm giác được an tâm hơn.

Hình như con người đang sống chung dần với máy móc thì phải. Hôm qua tôi vào Macys thì khi lúc vừa ra khỏi tiệm tôi đã nhận được cái text hỏi thăm tôi có thích Macys không. Đi siêu thị mua đồ nhiều lúc cũng không cần cashier tính tiền cho mình nữa. Một hàng máy dài cho người mua rà đồ vào thì tính tiền được ngay. Bạn của tôi mới nói thấy con trai cứ cầm cái iPhone nói chuyện với máy, sợ quá, cô hối con trai lo kiếm vợ. Tôi giải thích cho cô, đó chỉ là cái app tên Siri để giúp mình tìm kiếm những tin tức thôi, cũng như đi đường dùng GPS vậy. Cô thở dài nhẹ nhõm, còn chêm vào, có máy móc bây giờ đỡ quá.

Con Mực đã làm việc cho tôi được ba tháng. Đều đặn và cần mẫn. Những tĩnh từ nầy dùng để khen cho một công nhân. Tôi không coi nó là một cái máy. Từ ngày có nó tôi cảm thấy nhẹ nhõm ra. Tiếng chạy của nó như là tiếng nói của một thành viên trong gia đình. Nghĩ một cách sâu xa hơn, đằng sau cái máy vô tri đó là cả một đôi ngũ thông mình làm việc cho nó. Họ cần cù ngày đêm, thí nghiệm đủ cách để đem nó ra cống hiến cho đời. Con Mực của tôi thật sự có trái tim và bộ óc.

Ngày xưa người ta nói, “Đằng Sau một người đàn ông thành công là một người đàn bà đảm đang”. Hôm nay tôi xin được nói, “Đằng sau mỗi cái máy, dù lớn hay nhỏ, là một khối óc thông minh”.

Index: Con Muc, Thong Minh, Con Muc Thong Minh, iRobot

Posted in Tuyet Van | Tagged , , | Leave a comment

Nỗi Buồn Hoa Phượng

KT 2
Cựu học sinh Qui Nhơn, chị Khải Trung, chụp bên tấm tranh do cựu học sinh Nhàn Nguyễn vẽ

“Nỗi Buồn Hoa Phượng” là tên bản nhạc của nhạc sĩ Thanh Sơn mà tôi đã nghe ca sĩ Thanh Tuyền hát những năm còn ở Trung Học. Tiếng hát của cô lảnh lót trong cái nóng cháy bỏng mùa hè ở Bình Định cộng thêm cơn gió Nam từ Hạ Lào đưa qua làm bản nhạc càng sắc lòng người hơn.

Mùa hè lớp 12 năm đó, tôi và cô bạn thân thề với nhau nếu hai đứa không cùng đậu thì cũng chẳng cần phải tìm gặp lại nhau nữa. Bây giờ nghĩ lại, không biết sao lại thề dại dột như thế. Tôi nghĩ có thể vì chúng tôi tin tưởng cả hai cũng sẽ đậu bởi vì cả hai đều là học sinh giỏi. Và đúng vậy, hai đứa tôi có tên trong bảng vàng.

Rồi mùa hè năm sau, nói theo từ ngữ của Nhã Ca, phượng đỏ thôi ngừng nỡ. Hình như không ai còn nói tới tiếng ve sầu và hoa Phượng nữa. Cuộc sống đã có những giai điệu quay cuồng khác. Tôi và bạn tôi, mặc dù hai đứa cùng đậu năm thi đó, nhưng không biết có phải vì lời thề, rồi cũng xa nhau luôn đến mấy mươi năm.

Tôi không nghe lại tiếng ve vang vang hay nhìn thấy màu đỏ thẳm của hoa Phượng nữa. Cũng như mùa hè năm nào, cuộc sống lại có những giai điệu quay cuồng mới. Nơi tôi ở thành phố trồng nhiều cây Jarcaranda nở hoa vào mùa hạ. Hoa có màu tím xanh rất đẹp. Chúng tôi gọi cây Phượng tím. Phượng tím đẹp, nhưng nó không phải là cây Phượng đỏ ngày xưa, và vì vậy, mùa Hè đã chẳng bao giờ đến.

Ba năm trước tôi bắt đầu thấy nhớ quê nhà và thời học sinh cắp sách đến trường. Nhớ quay quắt. Cái hình ảnh hoa Phuơng đỏ bắt đầu trở về trong những lần nhớ như vậy. Bản nhạc “Nỗi Buồn Hoa Phượng” lại thỉnh thoảng vang vang trong ký ức cái nóng bốc lửa của miền Trung. Khi có Facebook và bắt đầu liên lạc được với các bạn học cũ tôi vẫn hay thấy những cái posts viết về mùa hè, tiếng ve ca, và hoa Phượng đỏ. Lòng tôi có chút bùi ngùi khi đọc đến. Chúng tôi đã lớn hết rồi và cuộc sống khác biệt nhau. Nhiều người đã có cháu. Có người chết trẻ và có người vừa mới ra đi. Nhưng chúng tôi có chung một quá khứ và không có quá khứ nào dễ thương hơn là cùng lớn lên trong một sân trường.

Năm ngoái, Người Việt có bài viết nói về một gia đình ở Anaheim đã có trồng 3 cây Phượng hơn 30 năm nay. Cây cao và to lớn. Mỗi mùa hè, cây ra hoa đỏ thắm tô đẹp một khuông viên rộng. Người chủ nhà chia xẻ… Đọc cũng biết vậy thôi. Tôi cũng chưa có dịp đi qua. Nhưng hôm nay nghe người bạn ở San Diego bảo muốn tới đó chụp hình thì lòng tôi cảm thấy xúc động. Từ San Diego tới đây mất cũng phải 3 tiếng đồng hồ lái xe, cô phải yêu hoa Phượng đỏ nhiều lắm mới chịu bỏ công như vậy. Nhạc sĩ Thanh Sơn đã viết: “màu hoa phượng thắm như máu con tim”, tôi tin rằng hoa Phượng nằm ở trong tim cô đó.

Vừa rồi chúng tôi đi dự Liên Trường Qui Nhơn. Thầy cô và học sinh tóc bạc như nhau. Ban tổ chức tưởng niệm những thầy cô vừa qua đời trong năm và ban tổ chức cũng tưởng niệm những bạn học sinh vừa qua đời năm rồi. Những người còn lại tóc bạc như nhau, ngồi chia xẻ và ca hát về đời học sinh, mùa hè, tiếng ve ca, và hoa Phượng đó. Chỉ vậy thôi chứ có còn gì nữa đâu. Gặp nhau trong lớp học ngày xưa là hạnh ngộ và gặp nhau hôm nay là trân quí . “Kỷ niệm mình xin nhớ mãi”, vâng, bởi vì một lúc nào đó không xa lắm đâu, “người xưa biết đâu mà tìm”.

Tôi chỉ còn nhớ cây Phượng một cách loáng thoáng. Nhớ tàng cây cao, lá Phượng nhỏ, và dĩ nhiên là màu đỏ thắm “như máu con tim” người nhạc sĩ đã viết. Một năm nào đó tôi về chắc phải đi ra Huế vào mùa hè để nhìn cây Phượng. Tôi sẽ nhìn một cách kỹ càng hơn như nhìn một người thân. Tôi sẽ xăm xoi thân cây chắc có dấu vết của thời gian để lại. Tôi sẽ lấy tay chạm vào nó và tôi sẽ nghĩ tới những tình cảm của tuổi học trò, tình yêu non dại đã đi qua đây. Chắc cây Phượng cũng phải nhiều lần ngậm ngùi nhớ tới. “Người xưa biết đâu mà tìm”.

Tuyết Vân

Index: Hoa Phuong, Noi Buon Hoa Phuong

Posted in Tuyet Van | Tagged , | 1 Comment

Những Tiếng Động

Tieng Dong

Ngồi trên chiếc ghế ở văn phòng nha sĩ nghe tiếng máy chà răng từ cô hygienist đang chăm chú làm việc cho mình mà tôi thấy ê ẩm. Không đau những tiếng rít của máy làm tôi cảm thấy đau thấu. Còn phải ngồi đến cả tiếng đồng hồ. Đầu óc miên man nghĩ ngợi, cố gắng nghĩ ngợi cái gì vui hơn để quên đi tiếng động ác cảm nầy. Thực sự nhìn lại có biết bao nhiêu là tiếng động đã đi qua một đời người. Tiếng động nào đã đến với bạn? Riêng tôi…

Nhớ lần đầu tiên đi mua nhà, agent dẫn chúng tôi đi coi căn nhà ở gần sát xa lộ 22. Năm đó thành phố chưa xây tường ngăn âm thanh nên tiếng xe cộ chạy vang vào trong sân nhà nghe rất rõ. Người chủ nhà nói với tôi ông ở đây đã hơn 20 năm nhưng tiếng động không làm ông bận tâm. Ống nghe nó có âm thanh như tiếng sóng biển. Tôi không có óc tưởng tượng phong phú như vậy nên tiếp tục đi tìm căn nhà khác nhưng mừng là ông đã nghe bằng một âm thanh khác đẹp hơn.

Ai ở Cali cũng biết đây là tiểu bang động đất và mọi người luôn lo sợ chờ đợi ‘the big one’, một trận động đất lớn sẽ xảy ra. Năm 94 trong giấc ngủ ngon của buổi sáng còn sớm, mọi người bật thức dậy với tiếng động khủng khiếp rung chuyển rầm rộ nghe như tiếng xe tăng đang chạy gần đây. Vừa ngồi dậy tôi đã cảm thấy lảo đảo. Động đất, động đất, ba tôi là lên. Lớn lên trong hoàn cảnh đất nước chiến tranh cũng đã nghe thấy bom đạn, vượt qua cái đại dương to lớn mà không thấy đâu là bờ bến, và giờ đến trận động đất thì tiếng động của động đất thấy ghê gớm nhiều lắm. Nó làm mình hoảng sợ không kiềm chế được. Bạn tôi sau này nói, tại cứ sợ chết quá thành sợ chứ có gì đâu. Xin nhắc là mãi sau này bạn tôi mới nói câu đó.

Tôi vẫn còn nhớ lần đầu tiên khi nghe tiếng đập trái tim của con khi cháu vừa được vài tháng trong bụng mẹ. Chiếc máy trợ thính làm tiếng động to gấp bội và nghe như tiếng thình thình chứ không có âm hưởng nhẹ nhàng văn thơ như mình nghĩ đến trái tim. Dẫu vậy, vẫn có một cái gì đó rất thiêng liêng huyền bí. Một ngôn ngữ. Sau này lớn lên ở tuổi hay cãi cọ mỗi khi cháu cằn nhằn trả treo thì tôi lại nhớ tới cái tiếng đập thình thình đó. Nó đã ồn ào từ cái năm tháng đó rồi chứ đâu phải đợi tới bây giờ đâu.

Có lẽ một trong những tiếng động thiêng liêng nhất đó là tiếng khóc trẻ thơ khi vừa mới ra đời. Người mẹ nào cũng phải thật vui và nhẹ nhõm khi nghe tiếng con mình, khóc càng lớn lại càng tốt. Cái 9 tháng 10 ngày mệt mề, đợi mong đó trở thành một niềm hân hoan từ một tiếng khóc trẻ. Mấy năm sau nay tới ngày sinh nhật tôi vẫn cứ thường nghĩ tới những giây phút đó với Má tôi, tưởng tượng được cái vui và nhẹ nhõm của bà, trong lòng thấy thương mẹ mình lắm.

Có những tiếng động không gây ra bởi tiếng động vì sự yên lặng còn khủng khiếp hơn cả chính tiếng động nữa. Năm chúng tôi vượt biên, chiếc thuyền chông chênh trên biển cả, tiếng tàu máy chạy ù ù đều đặn mỗi ngày giữa một không gian to lớn. Thình lình, đến ngày thứ năm, máy bị tắt. Tất cả mọi người dừng lại, bất động cùng nhìn về hướng phía người tài công. Gió vẫn thổi, sóng vẫn đập nhưng hình như không ai còn nghe thấy gì hết ngoại trừ một sự yên lặng chết đang bao trùm chiếc thuyền nhỏ. Khi thấy người ta bắt đầu nhốn nháo anh tài công hét to yêu cầu giữ trật tự. Một tiếng đồng hồ sau máy bắt đầu hoạt động trở lại giữa tiếng reo mừng của mọi người. Tiếng reo đó chìm trong sóng và gió nhưng mang lại cho mọi người một năng lực mới. Thuyền của chúng tôi đến bờ vào ngày thứ sáu

Nhớ có một buổi sáng sớm mùa đông tôi còn đang ở miền Bác Mỹ chợt thức giấc bởi nghe một tiếng động từ xa đưa tới. Nghe như tiếng đò máy trên sông Hương. Năm đó, hai chị em tôi mướn căn phòng bên nầy sông để tôi đi học dễ dàng hơn. Rồi chị em tôi xa thành phố đó vội vàng và từ từ quên lãng. Buổi sáng hôm đó trong một không gian xa lạ tôi lại nghe tiếng đò máy quen thuộc ngày xưa. Tôi cũng lấy làm lạ nhưng mừng, mừng vì đã được gợi nhớ lại một điều mà rất có thể không bao giờ nhớ được. Tôi sẽ không bao giờ quên Huế.

Rồi còn tiếng động nào nữa? Nhiều lắm. Tiếng trái tim đập nhanh của đôi tình nhân trẻ. Tiếng cãi vã của vợ chồng. Tiếng thở dài trong đêm. Có những tiếng động âm thầm nhưng chết lòng người. Có những tiếng động rất mỏng manh như tiếng cánh bướm đập vào nhau khi vừa mới thoát ra khỏi lớp kén ướt. Có những tiếng động dậy lòng qua social media như tiếng kêu gọi của những người trẻ trong cuộc cách mạng Arab Spring năm nào. Và có những tiếng động mà chỉ nghe qua bằng ngòi bút.

Thơ của tôi không phải là thơ
Mà là tiếng cuộc đời nức nở  (Nguyễn Chí Thiện)

Ở cái tuổi mà hôm nọ bạn tôi đùa gọi tôi là hoa xế chiều thì tôi nhận ra rằng mỗi tiếng động đều cho mình một ý nghĩa và bài học riêng. Còn hơn thế nữa, âm vang của tiếng động trầm hơn, không mãnh liệt như mình đã nghe bao nhiêu năm trước kia. Người ta nói, gừng càng già càng cay, người càng già càng chai chăng???

Xong rồi, cô hygienist nhìn tôi nói, lần này trông bà có vẻ thoải mái khi để tôi làm việc cho bà lắm đó. Tôi giải thích cho cô, tôi cũng sợ tiếng máy của có lắm chớ nhưng tôi tập trung tinh thần suy nghĩ tới chuyện khác.

Cô hygienist nhìn tôi tỏ vẻ thán phục. Hay lắm đó bà, tôi nhớ một triết gia nào đó đã nói, mình có lẽ không thay đổi được những gì xung quanh nhưng mình có thể thay đổi được mình. Bà hay thật đó.

Index: Nhung Tieng Dong

Posted in Tuyet Van | 2 Comments