Hát Chiều Qua Tuy Hòa của Nguyễn Đức Quang

Chiếu Qua Tuy Hòa/Youtube


Tôi bắt đầu nghe nhạc trên Youtube nhiều hơn, gần như là mỗi ngày, từ khi về hưu vào cuối năm ngoái. Youtube ra đời cách đây 16 năm vậy mà đến bây giờ tôi mới được cái quyền thưởng thức nó . Nhưng không sao, trễ còn hơn không, nói theo ngôn ngữ của một nhạc sĩ, mỗi ngày tôi chọn một bản nhạc, rồi hát theo với người ca sĩ của bản nhạc đó.

Một lần, tình cờ tôi thấy bản Chiều Qua Tuy Hòa của Nguyễn Đức Quang trên Youtube Playlist. Đây là một trong những bản du ca nổi tiếng của thời bấy giờ. Bản nhạc gắn liền tuổi trẻ và chiến tranh, giờ nghe vẫn còn thấy xót xa.

Tôi ngân nga hát theo Nguyễn Đức Quang. Chiều nay tôi đã đi qua Tuy Hòa… Giọng ông trầm buồn làm tôi muốn khóc. Âm điệu não nuộc. Không hiểu sao tôi cứ liên tưởng tới một người Chiêm Thành, một người Hời, đang bước đi trên con đường nắng cháy với một mớ hành trang nhỏ trên đầu. Ấn tượng đó, sáng nay, tôi nghiệm ra rằng, mình đã nhớ tới cuộc tản cư của người dân từ một làng quê gần nơi tôi ở cách đây gần 60 năm.

Năm đó, sau thời Đệ Nhất Cộng Hoà, chắc là những năm của 64-65, chiến tranh bắt đầu rải rác ở nhiều nơi mà căn bản là miền quê. Tôi còn nhớ một buổi sáng mùa hè, trên con đường quốc lộ 1, có rất nhiều đồng bào quê ở xã Nhơn Phong chạy tản cư về Đập Đá. Người ở Nhơn Phong, nói riêng là Cảnh Hàng, đều biết má tôi. Bà sinh ra và lớn lên ở đó. Người ta kêu nhau ghé vô nhà cô Bảy.

Nhiều gia đình đã ghé lại nhà tôi tạm trú. Họ đi bằng xe đạp, xe ngựa, hay chỉ chạy bộ với những gồng gánh có thể mang theo được. Nhiều người rất nghèo. Họ phải chạy bằng chân đất. Gương mặt ai cũng lộ về hoảng hốt, lo âu và ngay cả ngơ ngác. Đôi mắt của họ luôn hướng nhìn ra đường nơi vẫn tiếp tục có dòng người tản cư về. Họ túm lại hỏi thăm nhau về làng xóm của mình. Hình ảnh những người dân quê này giống như 2 câu trong bài hát.

Cầu xưa xơ xác sau cơn bão tố
(còn) người dân tan tác bên đường ngẩn ngơ

Có người ghé vào nghỉ ngơi vài tiếng, uống ly nước trà rồi đi tiếp. Đó là những người còn có bà con ở Bình Định hoặc Qui Nhơn. Có người ở lại nhà tôi vài tuần rồi mới bắt đầu một rẽ quanh khác. Nhờ có phía sân sau rộng rãi, nhiều người đã gửi đồ đạc lại đây. Nhiều người khóc sướt mướt phải bỏ lại nhà của ruộng đồng nhưng ai cũng mừng là đã có nhà quen ghé chân.

Năm đó, tôi còn nhỏ, chỉ nhìn nhiều người ra vô nhà tôi rộn riệp với một sự tò mò. Điều đặc biệt tôi chú ý là có nhiều gia đình chỉ có đàn bà. Tôi kêu rất nhiều cô. Cô Hai, cô Ba Tri Sự, cô Sáu, Cô Mười, cô Năm Chư. Nhiều lắm. Sau này, tôi mới biết là những cô này đều có chồng đi tập kết.

Rồi mỗi gia đình cũng bắt đầu ra ở riêng sau khi tìm được chỗ ổn định. Má tôi sắp xếp được cho ba gia đình có chỗ ở và sinh sống bán hàng bánh tại đây. Đó là cái năm 1965. Từ đó không gia đình nào trở lại Cảnh Hàng hết. Chiến tranh đã lấy mất đi thôn xóm của họ. Những bờ ruộng xanh đã xa lắm rồi. Nhiều người định cư hẳn ở Qui Nhơn, vài gia đình ở Bình Định, Đập Đá. Một số ít chắc là về lại ở những thôn làng gần bên,  nơi vẫn còn sinh sống được.

Rồi đến năm 1975, những người tôi gọi bằng cô như cô Hai, cô Năm Chư, cô Mười tới thăm má tôi với các dượng từ miền Bắc về. Nhiều gia đình tản cư năm đó cũng về lại Cảnh Hàng sống. Vậy rồi thôi, sau này gia đình tôi không có một tin tức gì của ai cả.

Chiến tranh đã giới thiệu vào cuộc đời tôi bằng một buổi sáng mùa hè như vậy. Mấy mươi năm qua, tôi không nhớ đến, hay nếu có, chỉ là một câu chuyện kể lại bình thường. Nhưng buổi sáng hôm nay, trong căn nhà yên lặng, nghe Chiều Qua Tuy Hòa tôi đã nhớ với tất cả sự xúc động. Nhớ tới những người dân quê năm đó, qua một đêm chiến tranh, cuộc đời đưa đẩy đi tới phương trời khác.

Ôi bước buồn theo với không gian buồn
Một đêm qua biết bao sầu thương

Năm má tôi 90 tuổi, bà và cậu tôi, hai chị em về thăm Cảnh Hàng. Người quen cùng thời đã mất nhiều chỉ còn lại một ít người trẻ mà bà vẫn còn biết. Vài năm sau, trí nhớ má tôi không còn sáng suốt. Cái mà bà nhớ nhiều là quá khứ và đặc biệt quá khứ của một thời rất xa xưa. Má tôi đã nhiều lần nhắc tên của họ.

Bây giờ tôi ngồi đây, ngân nga bài hát này mà nhớ rất nhiều những người của một thời xa xưa đó. Nhớ không gian và thời gian trên con quốc lộ 1.  

Đường đi đưa tới phía Nam nhưng lòng
triền miên ray rứt theo miền Trung

Làm sao mà không nhớ được khi nó nằm trong tâm khảm của mình.

Posted in Tuyet Van | Leave a comment

Trở Lại Bình Thường

Vaccine Logo at Anaheim Convention Center

Hai chị em tôi đi chích mũi vaccine thứ hai về, trong lòng cảm thấy vui mừng và nhẹ nhõm. Mặc dù có nhiều người quen cho biết đã có phản ứng với mũi thứ hai nhưng chúng tôi vẫn thấy không lo lắng. Một năm cách ly và khẩu trang, sinh hoạt gần như phải dừng lại thì bây giờ chỉ có vaccine mới hy vọng cho chúng ta trở lại bình thường mà thôi. Cầm tờ giấy chứng nhận của CDC mà thấy như cầm tờ giấy thông hành.

Khi đi ngang qua Bolsa, hai chị em rủ vào tiệm phở đang hoạt động bên ngoài parking dưới những tấm EZ-Up. Mấy lâu nay hàng quán đã được mở ra bên ngoài. Một năm rồi tôi chưa đi ăn tiệm. Chỉ thỉnh thoảng mới gọi order to go ở những hàng quán gần nhà. Đúng là cái mũi thuốc thứ hai đã làm tôi tự tin hơn nhiều.

Sự thật thì sự tự tin đó còn phải giới hạn nhiều lắm bởi vì các vị bác sĩ vẫn thường lên TV cho biết rằng, chúng ta cần phải tiếp tục mang khẩu trang và tiếp tục cách ly như đã làm một năm qua. Đó là một sự bình thường mới cho chúng ta, a new normal, không những 2020 mà có khi còn phải qua 2021.

Chao ơi, đã có vaccine rồi mà sự bình thường mới sao thấy giống như bất thường. Tôi cứ tưởng sau khi có mũi thuốc thứ hai là tôi có thể yên tâm quăng đi cái khẩu trang. Một năm chưa đi cắt tóc hay trở lại khám sức khỏe định kỳ. Tôi bắt đầu mơ ước được đi lại tự do thật sự, đi mà không cần phải tính đến kích thước khoảng cách với nhau.

Mấy lâu nầy, khi liên lạc với bà con bạn bè với nhau trên phone, ai cũng mong muốn được trở lại sự bình thường của sự bình thường ngày trước. 

Chị tôi nói chỉ mong sao được trở lại đi gym. Con trai tôi muốn trở lại trường đi học. Ông hàng xóm cạnh nhà muốn được đi Anh quốc để thăm người mẹ già gần 100 tuổi. Chồng tôi muốn được tự do như xưa để có một cuộc họp mặt đại gia đình của anh. Tôi mong ước sao được trở lại bình thường để đi ăn ở nhà hàng buffet, All You Can Eat. Ai cũng mong mỏi đợi chờ như một đất nước chiến tranh mong mỏi hoà bình.

Điều đó chắc chắn rồi sẽ tới nhưng hai mũi vaccine không làm nó tới ngay liền. Hôm nay, Tổng Thống vừa tuyên bố vaccine sẽ được cung cấp đầy đủ cho mọi người vào cuối tháng Năm. Vậy là nhanh hơn hai tháng đã tính trước đây. Mới vừa rồi, hãng vaccine thứ ba, hãng Johnson & Johnson vừa được CDC chuẩn thuận. Và trong khi họ không sản xuất ra thuốc kịp nhanh thì hãng thuốc Merck đề nghị sẽ sản xuất giúp Johnson bởi vì Merck đã không thành công trong việc ra vaccine. Bản tin làm mọi người phấn chấn và chia xẻ với nhau, cả trên báo Người Việt.

Trở lại bình thường, chưa bao giờ hai chữ “bình thường” lại có một ý nghĩa phi thường như vậy. Cô y tá sáng nay hình như cảm nhận được sự vui mừng trên khuôn mặt của tôi, hỏi, “Are you excited?” Tôi gật đầu với một nụ cười biết ơn. Làm sao mà không mong mỏi khi chúng ta đã có hơn 500,000 người chết vì dịch bệnh, bao nhiêu thương hiệu phải đóng cửa sập tiệm, và trẻ em ngơ ngác trong một năm học online. Ngày đó, khi trở lại bình thường, chắc cũng giống như bài hát Một Mai Qua Cơn Mê của Trịnh Lâm Ngân. Tôi lẩm nhẩm hát theo vài câu còn nhớ trong đầu:
Ngày gió mưa không còn
Nên đường dài thật dài,
Ta mặc tình rong chơi
Cùng nhau ta sẽ đi,
Sẽ thăm bao nơi xưa,
Vui một thuở lênh đênh…
Ta sẽ thăm từng người
Sẽ đi thăm từng đường,
Sẽ vô thăm từng nhà…

Cứ như CDC và bác sĩ Fauci thường khuyên cáo, chúng ta không nên quá tự tin mà cần phải tiếp tục cẩn trọng. Đoạn đường một năm đã đi qua, ánh sáng đã nhìn thấy ở cuối con đường rồi, chúng ta chỉ cần cẩn thận thêm một chút nữa. Vậy cũng đúng. Tôi sẽ tiếp tục mang khẩu trang, giữ khoảng cách 6 feet khi ra ngoài cho tới ngày tôi được đi ăn ở nhà hàng All You Can Eat.     

Posted in Tuyet Van | Tagged , | 2 Comments

Valentine Buồn

Tranh Khánh Tường, Người Việt

Một năm đại dịch, đã có bao gia đình phải đưa tiễn người thân ra đi. Biết bao nhiêu là nhung nhớ trong mùa Valentine nầy.


Có nhành hoa hồng đỏ

Nằm lặng yên trên bàn

Có một người đứng ngó

Đôi mắt đượm ưu phiền

Nhành hoa không người nhận

Người đã thành cố nhân

Âm dương miền cách trở

Còn ai để tri âm

Có tóc rơi vài sợi

Sợi dài những yêu thương

Kẹp xưa xin cất lại

Tìm nhau một chút hương

Có thỏi son màu đỏ

Đôi môi nào điểm tô

Mắt xưa giờ khép kín

Mi cong những ơ hờ

Ngón tay nào đeo nhẫn

Bàn tay nào nắm nhau

Đưa người về miên viễn

Một mình với mai sau

Có nhành hoa đã héo

Cánh rơi rụng trên bàn

Tiếng đàn rơi ảo não

Ơi buồn Valentine!



Tuyết Vân

Posted in Tuyet Van | Leave a comment

Tháng Giêng Ăn Tết Ở Nhà


Chiếc xích lô Việt Nam trong “Hội Tết Sinh Viên 2020” được nhiều người yêu thích lên ngồi để chụp hình kỷ niệm. (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)

Dân gian ta có câu “Tháng Giêng là tháng ăn chơi”, nói lên đời sống người dân trong nông nghiệp khi các vụ mùa đã xong, năm đã hết, gia đình chuẩn bị ăn Tết, hưởng thụ những ngày nghỉ ngơi nhàn nhã của tháng Giêng.

Cái vui tháng Giêng ở quê nhà ngày xưa đem qua Mỹ, từ khi những năm đầu cho đến nay, rộn ràng không kém. Mỗi năm Tết lớn hơn, vui hơn, chợ hoa đẹp hơn, diễn hành dài hơn, và Tết dần dà được tổ chức ở nhiều thành phố khác nhau. Nhưng năm nay, với đại dịch Covid-19 vẫn tiếp tục lên cao, người Việt mình đành phải ca bài “Tháng Giêng ăn Tết ở nhà” một mình vậy.

Ăn Tết ở nhà, nên hôm nay xin được nhắc lại chuyện ăn Tết của năm trước khi cái tên Covid-19 chưa hề bước vào cuộc đời của chúng ta.

Bánh Mứt: Thường thì chừng một tháng trước Tết, các siêu thị đã trưng bày nhiều bánh mứt. Ở Bolsa, có mấy tiệm làm bánh đã nổi tiếng từ trước năm 54. Cũng có nhiều bánh mứt được đưa vào từ Việt Nam. Hột dưa đỏ, mứt sen vàng, mứt bí trắng, mứt gừng cay, mứt dừa, thèo lèo, mè xửng, và dĩ nhiên không quên đến bánh Tét, bánh Chưng, bánh Tổ, bày biện đầy ra và đủ màu sắc. Các hộp bánh cookie bằng thiết cũng có nhiều kiểu khác nhau mà hộp nào cũng bắt mắt.

Ngày xưa, thời mà bánh trái không có nhiều như bây giờ, Má tôi rất thích mua những hộp bánh này để biếu Tết. Hoặc nếu có bà con nào biếu lại, sau khi ăn hết bánh, bà thường giữ những chiếc hộp này để cất những món đồ lặt vặt.

Năm nay siêu thị thấy có trưng bày đồ Tết đó nhưng không được rầm rộ cho lắm. Người đi chợ chỉ lướt qua nhìn. Đâu có đi thăm Tết nhà ai để mua mà biếu tặng. Tháng Giêng về nhưng Tết không đến. Buồn quá. Đi chợ, thỉnh thoảng nghe bà con nhắc như vậy.

Những năm trước, cứ khoảng hăm lăm Tết, Má sai hai chị em đi biếu đồ Tết cho bà con. Nhiều gia đình dặn sang năm đừng cho nữa, đường xá xa xôi, gọi thăm là được rồi, nhưng Má tôi vẫn muốn giữ lại những phong tục cổ truyền ngày trước.

Chợ Hoa: Trong chừng ba tuần lễ trước Tết, những lều chợ hoa như chợ hoa khu Ngọc Quang, hay khu Seafood Paradise, và dĩ nhiên chợ hoa Phước Lộc Thọ đã bắt đầu trưng bày những chậu hoa đẹp nhất để chào khách.

Chợ hoa Phước Lộc Thọ còn bán nhiều đồ Tết khác nhau, như bánh mứt, đồ cúng Tết, hay quần áo mặc Tết. Nhiều nhất là hoa Cúc đại đóa vàng, hoa Mai, hoa Đào, hoa Lan, cây Cấm Quách. Tôi thích nhất là cây hoa Thiết Mộc Lan. Cây vào mùa này không còn lá, khẳng khiu với nét khúc gãy rất nghệ thuật tô điểm bởi những cánh hoa Mộc Lan màu hồng nhạt.

Năm nào cũng vậy, còn chừng một tuần trước Tết, tôi đi lựa mua 8 chậu cúc đại đóa để chưng Tết cho các vị tiền bối ở nghĩa trang vườn bông Hồng. Mình ăn Tết thì các vị cũng ăn Tết mới vui.

Thi Tết: Khoảng chừng hai cái weekend trước Tết là có cuộc thi mặc áo dài truyền thống, thi nấu bánh Tét và bày Mâm Ngũ Quả ở Phước Lộc Thọ.

Nhiều em còn trẻ nhưng đã nấu bánh Tét rành điệu ra phết. Thi áo dài truyền thống lúc nào cũng được khách dự thăm hâm mộ. Nhiều gia đình có cha hay có mẹ là người Mỹ cũng dắt con tới dự thi. Những chiếc áo dài bằng hàng gấm hay lụa với những hoa văn thêu thùa trên hai vạt áo, chiếc khăn đóng tròn làm tăng thêm nét đẹp duyên dáng và quý phái của y phục cổ truyền.

Người tới thăm dự đứng ngồi đông đúc ở hai tầng lầu nghe kết quả. Tết năm nay, hai cuộc thi này sẽ không diễn ra trên sân khấu của Phước Lộc Thọ. Tháng Giêng, đành phải chỉ ăn Tết ở nhà thôi.

Đi Chùa: Tôi không được tiếp cận với những tôn giáo khác nên không rành lắm, riêng với các chùa Phật Giáo thì đêm ba mươi hay sáng mồng Một là những giây phút cúng bái rất trọng thể và thiêng liêng.

Nhiều chùa ở đây có chương trình văn nghệ đón Giao Thừa. Gia đình dẫn con cháu đi chùa để chúng biết đến phong tục của người Việt ta. Khói nhang nghi ngút. Tiếng pháo đốt nổ bùng vào giờ phút giữa cũ và mới khi trời đất như là một. Ngay cả khi chỉ ở nhà coi đón giao thừa trên TV tôi cũng cảm nhận được sự thiêng liêng trong khoảnh khắc đó.

Ngày xưa ở quê nhà, cứ sáng mồng Một tết, Má tôi dắt tôi đi cúng ở chùa Ông, xong đi cúng bên chùa Phật. Đó là những cái Tết cách đây có hơn 50 năm. Nhớ đến những cái Tết cũ mà lòng cảm thấy bùi ngùi như Bà Huyện Thanh Quang đã viết, “Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo”. Lối xưa không biết có còn ở đó nữa không.

Tết Parade: Nói tới Tết ở đây là phải nói tới Tết Parade, Tết diễn hành trên đường phố Bolsa. Bánh trái có thể ít, hoa quả có thể ít nhưng Tết diễn hành thì nhất định không. Mỗi năm Tết Parade lớn hơn. Nhiều hội đoàn trong cộng đồng tham dự đã đành mà còn có nhiều hội đoàn của các cộng đồng bạn cùng tham gia diễn hành ở đây. Đặc biệt, nhiều viên chức cao cấp trong chính quyền cũng tham dự và đi chúc mừng Tết với đồng bào đang đứng coi diễn hành hai bên đường.

Các đoàn xe đua nhau trang trí để xe của mình được bắt mắt dành được sự chú ý của người thưởng ngoạn. Nhiều đài TV đóng dọc theo Bosa tường trình về Tết diễn hành. Thật là một quang cảnh như người xưa đã có câu, vui như Tết.

Tết diễn hành là một sinh hoạt không những để phục vụ người Việt mình cùng ăn Tết hứng khởi với nhau nhưng cũng là để thể hiện sức mạnh cộng đồng, một cộng đồng mới và phát triển nhanh trong mấy mươi năm nay.

Năm nay, với Covid-19 đang tiếp tục lên cao, Tết Parade phải tạm dừng. Mọi hoạt động đều phải tạm dừng để sang năm chúng ta có thể cùng nhau ăn một cái Tết lớn hơn.

Hội Chợ Tết: Hội chợ Tết khai mạc sau khi diễn hành chấm dứt. Có hai hội chợ, một của công động và một của Tổng Hội Sinh Viên đều diễn ra trong ba ngày. Cá nhân tôi, tôi ưu ái cho hội chợ của Tổng Hội Sinh Viên. Đây là hội chợ đầu tiên trong cộng đồng mình.

Đa số các sinh viên từ trường đại học cộng đồng Golden West, Long Beach và một ít trường khác đã thành lập hội chợ này và cuộc thi hoạ hậu áo dài từ những năm đầu tiên mới đến Hoa Kỳ. Sinh viên là tiếng nói của người trẻ đẩy sự cởi mở, nhiệt huyết, và lý tưởng. Những sinh viên trong thời gian đó cũng khoảng trang lứa với tôi. Một ít người vẫn còn hoạt động, một ít trao lại ngọn đuốc cho thế hệ sau.

Hội chợ Tết sinh viên bây giờ tổ chức ở OC Fair, có khuông viên rộng rãi, nhiều gian hàng khác nhau và nhiều chương trình thi thố tài năng như Hoa Khôi Liên Trường, Đại Nhạc Hội,  Thi Ăn Hột Vịt Lộn, Thi Ăn Dưa Hấu, Thi Trẻ Em Mặc Quốc Phục Đẹp…

Thường thì có một ngày vé sẽ được miễn phí cho khách viếng thăm khi mặc các quốc phục truyền thống Việt Nam, đồng phục Hướng Đạo, hoặc đồng phục Quân Đội. Thôi, đành phải hẹn lại Tết năm sau vậy, các bạn sinh viên nhé.

Để có một cái Tết lớn là công sức và lòng thiện nguyện của nhiều đoàn thể và cá nhân. Hàng năm, mình chỉ biết ngồi thưởng thức Tết và phê bình uu khuyết điểm. Năm nay, ăn Tết ở nhà, nhớ lại những sinh hoạt Tết năm ngoái, lòng nhận thấy được cái công lao to lớn của những người tổ chức. Nhớ Tết, nhớ cái nắng, cái mệt đi chơi Tết. Nhiều năm còn bảo với nhau, thôi, ở nhà ăn Tết trên TV thấy khoẻ hơn. Vậy mà bây giờ lại nhớ những cái mà đôi khi mình than thở.

Đại dịch rồi sẽ qua. Sang năm, chúng ta nhất định cùng nhau ăn Tết lớn.

Tuyết Vân

Posted in Tuyet Van | Tagged , | Leave a comment