Tuyết Vân Page

Khi má tôi đau cần phải có thêm người phụ với chị tôi để lo cho bà thì tôi lo đăng bản tin tìm người ngay. Tôi mua một tờ báo rồi coi người ta đăng như thế nào thì cứ dựa vào đó mà đăng bản tin cho mình. Cái quảng cáo với mấy câu ngắn gọn chạy một tuần lễ đã mở cho tôi thấy một khung trời mới của người thật việc thật.

Bây giờ chúng ta không cần phải tới tòa soạn nhà báo để đăng quảng cáo mà chỉ cần gửi email với nội dung cần thiết và trả tiền bằng thẻ credit card. Thật là tiện lợi và tiết kiệm được nhiều thời giờ. Cần người giúp cho một cụ bà, công việc nhẹ nhàng. Chúng tôi ở Anaheim Hills, khá là xa. Nếu biết lái xe và đi xa lộ được thì cũng thường hay bị kẹt xe lắm. Bây giờ ghi nhà ở khu Anaheim Hills thì chắc không ai gọi tới. Tôi bèn ghi xuống ở khu Anaheim, vì trên nguyên tắc thì chúng tôi cũng thuộc về thành phố Anaheim thôi.

Quảng cáo vừa mới lên thì đã có người gọi vào. Mừng quá, không ngờ lại có người đáp ứng nhanh như vậy. Một chị, rồi hai chị, thường thì ai cũng nghĩ là chỗ làm cũng gần sáng đi chiều về được. Đến khi nghe tôi giải thích nhà ở khá xa thì đa số đều rút lui hết. Có người có thể tự lái xe trong thành phố nhưng có người phải nhờ đến con cháu trong nhà. Tôi bắt đầu thấy lo. Người tìm việc thì nhiều nhưng người chịu đi ra xa hơn thì gần như không có.

Có người không vui trách sao lại để tên Anaheim chi vậy để họ phải gọi hụt. Tôi hiểu chứ, đó là mục đích của tôi mà, và tôi cũng thấy mặc cảm tội lỗi lắm nên giải thích cho họ một cách thân tình là viết như vậy cũng không có gì sai hết. Sau những cú điện thoại dài dòng và cuối cùng bị chê là nhà ở xa quá, tôi bắt đầu thay đổi chiến thuật và chiến lược. Trước hết là tôi hỏi họ có lái xe không và có cần phải về nhà hàng ngày không. Nếu hai câu trả lời đều là không hết thì đây là ứng cử viên của tôi đây. Sau đó tôi đề nghị họ phải ở qua đêm dù rằng tôi không cần giúp qua đêm. Chỉ có như vậy việc làm mới lâu dài được em ạ. Tôi giải thích. Nếu em đồng ý thì tui sẽ chở dòng đi dòng về cho.

Cuối cùng tôi cũng tìm ra được người chăm sóc cho má tôi. Phải đến người thứ ba mới thật sự là tìm được người. Chị thứ nhất cũng là người cùng tỉnh nên có nhịp cầu thông cảm ngay từ phút đầu. Nhưng chị lại không tận tâm lo cho má tôi, nhất là trong công việc vệ sinh. Việc đầu tiên của chị trong ngày là uống xong bình trà nóng cho mình trước. Mặc dù tuổi đã cao và vẫn còn phải nằm trên giường nhưng má tôi còn tinh tế lắm. Bà biết nhìn người và nhận xét chính xác (lạ thật, bà chỉ đi học tới lớp hai lớp ba gì đó thôi). Tôi không yên tâm khi thấy mẹ mình không vui với người chăm sóc cho bà. Đâu phải một ngày một bữa gì đâu mà phải cố chịu đựng được.

Tôi email cho tòa soạn lên quảng cáo thứ hai. Chị thứ hai là người miền Nam, vui tính, sống với chúng tôi như trong một gia đình. Nhưng chị lại quá thoải mái. Chị ngồi trải xoạc chân dài ra như đàn ông, gọi điện thoại mệt nghỉ, đã vậy, còn hay chen vào câu chuyện chúng tôi đang nói. Má tôi còn phong kiến lắm. Đầu óc của bà là đầu óc của những thập niên 50 hay 60. Bà không vui nhưng cũng ráng bỏ qua. Đùng một cái, chị phải về Việt Nam vì con trai đang đau nặng. Thế là một lần nữa chúng tôi lên quảng cáo lần thứ ba.

Việt Nam mình có câu bất quá tam. Đây là trường hợp của tôi. Má tôi hoàn toàn thích chị thứ ba này. Chị làm việc tận tâm, sạch sẽ và rất lễ phép. Chị luôn tìm việc giúp thêm cho chị em tôi. Sức khỏe má tôi cũng đỡ hơn nhiều lắm. Có đăng quảng cáo như vậy tôi mới biết người Việt mình vẫn tiếp tục đến định cư ở Mỹ qua bảo lãnh đoàn tụ thân nhân như con cái hoặc anh chị em. Đa số những người gọi vào chỉ mới đến Mỹ chừng vài năm nay.

Gia đình tôi định cư ở miền Bắc Mỹ trong thập niên 80. Mùa Đông lạnh lẽo với tuyết rơi hai chị em tôi lội xe bus để đi dọn dẹp nhà cửa cho những gia đình Mỹ trắng giàu có. Cái khổ của người đi kiếm tiền để lo cơm áo hàng ngày chúng tôi hiểu và thông cảm lắm. Có người cố gắng kiếm thêm để còn lo cho con cháu đang đau yếu bên nhà. Có người ráng để phụ giúp tiền thuê nhà cho con. Cho dù đã kiếm được người rồi, tôi vẫn trả lời điện thoại những người đã gọi vào trễ với lời xin lỗi và cảm ơn họ đã gọi tôi. Nhiều người nói, em thích làm cho chị mặc dù chưa gặp chị, chị nói chuyện thân thiện lắm. Khi đem khoe với chồng tôi, anh ấy cười to, nói mấy chị đó hỏi tui thì biết ngay sự thật!

Bây giờ thì tôi đã có kinh nghiệm trong việc đi tìm người. Tôi không còn lo lắng thái quá nếu hôm đó không có ai gọi vào. Một tuần đăng quảng cáo không đủ thì tăng lên hai tuần. Nếu đã kiếm được người rồi thì gọi vào tòa soạn để ngừng đăng khỏi phải tốn thời gian cho người gọi và cả mình nữa. Kinh thánh có câu, tìm thì sẽ kiếm được (seek and you will find). Đôi khi qua vài tuần đầu mình mới biết được người và việc có thích hợp hay không. Săn sóc cho người bệnh là một việc quan trọng về thể chất lẫn tinh thần. Làm việc có tận tâm thì sẽ được chú ý ngay. Sống chung với nhau trong một nhà cần phải có sự thoải mái. Những điều này đều áp dụng ở mọi nơi như nhau bất kể là làm công việc gì.

Cũng trên mười năm nay tôi có thói quen mở tờ báo ra là đọc trang cáo phó trước hết. Đối với tôi đọc trang cáo phó cũng thú vị như đọc một câu truyện. Nói chữ thú vị thì cũng hơi quá đáng vì đây là sự mất mát người thân của một gia đình. Nhưng chữ thú vị tôi  dùng đây là một sự tôn vinh cho cuộc đời người đã khuất và gia đình của họ.

Tôi bắt đầu đọc từ lúc ở hãng ông chủ tôi có đặt mua báo LA Times để nhân viên đọc trong giờ giải lao. LA Times là tờ báo lớn. Trang cáo phó cũng lớn và in có nhiều màu sắc. Hôm đó khi ra phòng giải lao uống cà phê tôi chú ý đến trang cáo phó có đăng hình một anh thủy thủ Mỹ rất dễ thương, tuổi độ khoảng hai mươi. Nhìn hình thì biết đó là người của những thập niên về trước. Đọc đến thì biết là người mất đã trên chín mươi. Tấm hình đó là khi anh vừa mới vào hải quân. Trang cáo phó dài viết lai lịch cuộc đời thuỷ thủ của anh qua mấy cuộc chiến và cuộc đời dân sự của anh sau này. Đọc trang cáo phó anh thay vì thấy buồn thì lại thấy vui và ngưỡng mộ cho cuộc sống dài anh trải qua với nhiều kinh nghiệm thử thách.

Và bắt đầu từ đó tôi luôn đọc trang cáo phó trước khi đọc những bản tin ở trang đầu. Những người nổi tiếng trong xã hội thi trang cáo phó có nhiều chi tiết đã đành nhưng cũng có những người chỉ ngày hai buổi đi làm như chúng tôi đây cũng có những trang cáo phó đầy màu sắc linh động. Như hôm nọ đây trang báo nói về cuộc đời một cụ bà tuổi trên chín mươi. Bà di cư đến Mỹ sau đệ nhị thế chiến. Con trai bà là cựu quân nhân Việt Nam và cháu bà là cựu quân nhân trong cuộc chiến ở Trung Đông. Bà luôn tự hào con cháu bà đã đóng góp cho đất nước đã từng cưu mang gia đình bà.

Khi biết Người Việt On Line thì tôi vẫn giữ thói quen đọc trang Cáo Phó trước. Cũng nhờ vậy tôi thấy được cáo phó của ba người quen với gia đình chúng tôi đã đăng trên đó. Hai chị em tôi tới nhà quàng thăm họ. Đám tang thì buồn những cái vui gặp lại người quen nhất là gặp ở tuổi đã lớn sau bao nhiêu năm xa cách thật hạnh phúc. Bây giờ ở tuổi chúng tôi hình như nghe tin buồn nhiều hơn tin vui. Lớp con cháu đã lớn và lập gia đình. Những người già còn lại từ từ ra đi. Cát bụi đã mệt nhoài (Trịnh Công Sơn).

Khi nào tên của người đã mất có thêm cụ ông hay cụ bà thì tôi cũng mừng một chút. Mừng vì cuộc đời người đã mất cũng phải là khá dài. Gia đình người mất chắc cũng không phải đau đớn lắm. Nhưng nếu tên không có thêm những chữ đó hoặc có chữ em thì lòng tôi chùng lại. Người mất ra đi ở cái tuổi còn sớm. Gia đình chắc hẳn là phải xót xa. Có gia đình con cháu đầy đàn nhưng cũng có gia đình neo đơn, con cháu ít. Tôi ước gì có thể gửi những gia đình neo đơn đó cái siết tay để nói lên lời chia xẻ thầm lặng của mình.

Mỗi một trang cáo phó đều cho tôi một câu chuyện. Tôi hay chú ý nhiều đến những người quê ở miền bắc như Phú Thọ, Sơn Tây, hay Thái Bình. Đó là những cái địa danh mà tôi biết được từ những cuốn sách đọc trên Tự Lực Văn Đoàn những năm Trung Học. Những người này đã phải hai lần ty nạn bỏ quê mà đi. Có người mất đã từng là trong binh chủng Việt Nam Cộng Hoà. Người lính năm nào bây giờ đã ra đi rồi. Anh đã có những năm tháng bính lửa cùng với đồng đội mình. Anh cũng có những khắc khoải khi xa gia đình vợ con và những cay đắng ngục tù sau năm bảy lăm. Cuộc đời khép lại. Những lớp con cháu lớn lên và cuộc hành trình lại bắt đầu.

Đôi khi đọc trang cáo phó nhưng nó không nằm ở trang cáo phó mà nó thuộc loại tưởng nhớ hay hồi tưởng. Như vừa mới đây tôi có đọc những bài tưởng nhớ đến Trần Phong Giao hay Duyên Anh, Dương Nghiễm Mậu và Võ Hồng. Đọc và cảm động lắm bởi vì bài viết không phải chỉ cho người mất mà còn có tác giả và những nhân vật nhà văn nhà thơ hay nhà báo được nhắc đến nửa. Trong đó là những câu chuyện thân tình riêng tư, rất riêng tư,  mà chỉ qua những bài viết như thế này người đọc mới biết được thêm. Tôi trân trong những câu chuyện như vầy lắm. Một đôi khi tôi có gửi comment cảm ơn. Tôi nhìn thấy những dấu giày của họ bước đi. Và tôi cũng nhìn thấy ngay cả dấu giày của tôi nữa. Phải rồi, tôi có đi qua cái quãng thời gian đó. Bây giờ quay quắt nhìn lại đã mấy mươi năm. Có phải nhà báoBùi Bảo Trúc  đã nói chuyện mình bây giờ sao lại giống chuyện của người ly hương xưa?

Hình như ai cũng có một cõi trở về giống nhau. Có lẽ trang cáo phó là nơi để vinh danh cuộc đời người đã mất.

Hôm qua thứ Sáu tôi đi chợ sớm. Mới tám giờ rưỡi đã ra khỏi nhà. Trời nóng quá và tôi cũng không muốn đứng chờ chực mua cá nên đi sớm hơn một chút. Quả thật, quày cá vắng vẻ chỉ có sáu người khách, không cần phải lấy số thứ tự. Trong sáu người thì đã có bốn ông. Cũng hỏi lạ đó chớ. Quày cá lại có nhiều ông hơn là bà.

Thực ra cũng từ hơn mười năm nay đàn ông đi chợ hơn những thập niên trước nhiều lắm. Nhớ cái thuở ba tôi đi chợ với má tôi thì cũng chỉ để mua báo hay giúp bà xách những bao đồ vô xe. Bây giờ trong chợ mình tôi thấy đàn ông đủ mọi lứa tuổi lựa mua thịt cá hay rau quả. Ở cái xứ bình đẳng thì quả thật cái gì cũng chia đôi để làm.

Nói vậy thôi, chứ tôi rất ngưỡng mộ hình ảnh của một người đàn ông đi chợ hay làm những công việc mà mình thường cho là việc của phụ nữ đàn bà. Chúng tôi thuộc thế hệ cũ nên việc bếp núc trong nhà đều một tay tôi lo gánh bên cạnh còn đi làm ngày tám tiếng như mọi người. Thời gian hai đứa con còn nhỏ thì khổ không kể hết được. Đùng một cái anh ấy bị thất nghiệp. Đó là khoảng thời kỳ kinh tế Mỹ đi xuống trầm trọng. Với tất cả thời giờ trong tay chồng tôi bắt đầu làm những công việc mà tôi thường làm vào cuối ngày hay cuối tuần.

Đâu chừng được hai tháng chồng tôi bắt đầu thú nhận rằng công việc đi chợ nấu ăn cho cả nhà không phải dễ lắm. Một lần tôi dặn anh đi chợ mua rau cúc để tôi nấu canh thịt bò. Rau cúc mà nấu canh với thịt bò xào xắt lát mỏng thì ngon lắm. Anh ra chợ nhìn thấy rau cúc nhưng không biết có nên mua hay không. Rau thì cúc đó những tên rau lại để là rau tần ô. Sau mấy phút suy nghĩ anh hỏi một bác lớn tuổi đang đứng bên cạnh. Bác ơi, phải rau này là rau cúc không, thấy giống quá những lại để tên là tần ô. Cô cháu gái vọt miệng nói liền. Rau cúc đó anh. Người miền trung kêu là cúc con người bắc kêu là tần ô. Một lần nữa tôi nhờ anh tới tiệm bán gà vịt mua cho một con gà và phải nhờ họ chặt khúc ra để tôi còn nấu cà ri. Chủ tiệm hôm đó không chặt  gà  được vì không đủ nhân viên làm. Khi thấy chồng tôi do dự, anh chủ tiệm nói với chồng tôi, chặt gà có khó gì đâu, cứ lấy dao “phang” xuống vài nhát là có gà nấu cà ri được liên. Chồng tôi đem con gà  về. Bếp của tôi không hề có còn dao lớn để “phang” gà vì tôi không bao giờ chặt gà cả. Anh cũng có gắng hì hục để chặt nhưng rồi cuối cùng bỏ cuộc và đem con gà nấu lấy nước dùng.

Bây giờ thì anh ấy đã thành thạo việc đi chợ nấu ăn nhẹ cho gia đình. Mà hình như cũng không chỉ riêng anh, đàn ông bây giờ cũng xông xáo, tháo vát trong lĩnh vực mà vốn dĩ trước kia chỉ cho là công việc của đàn bà. Trong những ngày lễ đa số đàn ông đi mua sò, tôm hay đùi gà để làm BBQ. Cứ coi những chương trình nấu ăn trên TV thì biết. Các bếp chính là những người đàn ông rất trẻ, có sự hiểu biết về những ẩm thức tự nhiên và đầy tính chất nghệ thuật. Có người chỉ trạc tuổi dưới ba mươi. Khi nhìn các em trong chiếc mũ và áo trắng đồng phục của người bếp trưởng, tay cầm đôi đũa xào qua lại trong chiếc chão lớn, tôi thấy các em “man” lắm. Ở bên Pháp, người bếp chính có một vị trí quan trọng và được mọi người ngưỡng mộ.

Một lần người tính tiền, cũng đã quen mặt với chúng tôi, chọc chồng tôi. Bộ bị chị bõ hay sao mà bây giờ cứ thấy đi chợ một mình quài dậy. Anh trả lời. Đâu có, nhờ đi chợ vậy nên vợ không bỏ đó chớ. Những người đang đứng xung quanh cũng cười. Một cô khách hàng trẻ quay lại nói với chồng cô. Anh cũng nên lo bắt chước đó. Anh chồng trẻ trả lời liền. Thì chẳng phải ngày nào anh cũng đem cơm chỉ về giùm em đó sao.

Cơm chỉ cơm nhà gì cũng được. Cái quan trọng là phải biết gánh vác chia xẻ việc nhà với nhau. Tôi vẫn thường dặn hai đứa con trai như thế. Chia xẻ, tinh thần đồng đội, team work lúc nào cũng làm công việc nhẹ nhàng hơn và tình cảm gắn bó hơn. Nhìn bốn người đàn ông đang đứng chờ mua cá tôi hình dung ra được một gia đình đầm ấm. Và tôi có một ước mong nhỏ cho hai đứa con trai. Không xe hơi nhà lầu nhưng chỉ muốn nhìn thấy chúng ra chợ để mua đồ cho gia đình của chúng.

Khi Má tôi đau phải bắt buộc nằm trên giường luôn thì tôi mới nhận thấy ở cái tuổi chín mươi hai của bà là đã già lắm rồi. Bác sĩ nào cũng dè dặt phương pháp chữa trị cho Má. Có một bác sĩ cũng là trong vòng quen biết nói với tôi cứ để bác nghĩ ngơi thoải mái là tốt nhất, chẳng cần chữa trị nữa đâu. Vậy sao, má già vậy sao?

Đầu óc má tôi tuy có lãng quên nhưng vẫn còn tinh tế lắm. Bà vẫn còn nhắc nhở tụi tôi việc này việc nó, Có lẽ vì thế mà tôi chẳng nghĩ đến tuổi tác của bà. Nhưng từ ngày má tôi đau đến nay, tôi hay để ý thử có thấy người nào lớn tuổi như Má tôi không. Đi mua đồ trong Walmart hay Target tôi hay nhìn xung quanh. Và rõ ràng là tôi không thấy người già đâu cả. Những người đi shopping hay đi chợ ở trạc tuổi ba mươi, bốn mươi, năm mươi, hay sáu mươi như chúng tôi. Hình như tôi không nhìn thấy ai ở tuổi tám mươi nói chỉ đến chín mươi như Má.

Những người già ở đâu? Lòng tôi phân vân hỏi. Nếu Má tôi còn đây thì họ cũng còn đó chứ? Những người già có lẽ đang nằm trong những nursing homes bên trong căn phòng nhỏ. Ngày tháng mơ màng trôi qua khung cửa và chờ đợi người thân vào thăm. Có phải vậy không? Lòng tôi thắt lại khi nghĩ đến tám mươi, chín mười năm trong cuộc đời của họ. Như Má tôi đây, có lẽ bà không biết đến đệ nhất hay đệ nhị thế chiến, nhưng bà rất rõ về những cái tên trong lịch sử Việt Nam như thời kỳ Pháp thuộc, Việt minh, thời kỳ Nhật và hiệp định chia đôi đất nước. Bà đã lớn lên và buôn bán tảo tần ở một làng quê xa. Lớn lên lập gia đình rồi lại tiếp tục buôn bán tảo tần để nuôi các con ăn học. Bà đã từng quăng chị tôi vào bụi cây từ chiếc xe ngựa bà đi khi còn ngựa hoảng sợ nhảy tứ tung trước tiếng máy bay trực thăng. Bà cũng đã từng ẵm con trốn bom trong hầm đào ở dưới đất sau nhà. Cái chín mươi hai năm cuộc đời của bà và của bao nhiêu người già khác là cả một kinh nghiệm sống mà không phải ai cũng có.

Những người già ở đâu? Tôi đang đi kiếm họ bởi vì tôi không tìm thấy họ trong parking lot, ở các nhà hàng, hay ở những bữa tiệc tùng của gia đình. Tôi đi tìm kiếm họ bởi vì tôi không muốn mất họ. Một ngày kia rồi tôi cũng phải đưa Má tôi về Rose Hills nơi mà tôi đã đưa Ba tôi cách đây gần mười năm. Cái năm cậu Bốn tôi mất, mấy chị em bà chung nhau mua đất ở đó hết. Bà sẽ về đó, theo chị em của bà, bay lang thang trên những cụm mây trắng ngang qua thành phố Los Angeles. Chẳng phải cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã viết, Những Hẹn Hò Từ Nay Khép Lại, Thản Nhẹ Nhàng Như Mây, đó sao?

Tôi nghĩ đến những người già đã sống theo dòng lịch sử từ bao ngàn năm nay. Họ ở trên những triền núi cao xa hay những đồng bằng sông nước. Tôi chưa hề biết mặt nhưng sao thấy họ ở quanh đây thôi. Phải rồi, cái đám ruộng xanh kia cũng đã từng có bàn tay của họ vun xới. Con kênh đưa nước chảy cũng là từ cái sức lao động họ đã bỏ ra. Còn có biết bao nhiêu là điều mà ngày hôm nay tôi đang thừa hưởng được cũng là từ do những người già trước Má tôi đã góp phần nên. Vậy thì họ không đi đâu hết. Họ vẫn còn ở xung quanh ta mà đôi khi mình phải nhắm mắt lại mới nhìn thấy được.