Tuyết Vân Page

Năm ngoái khi bước tới tuổi sáu mươi tôi có viết một bài nói về những suy nghĩ của mình về lứa tuổi về già này. Thật ra, đối với tôi, sáu mươi là một cuộc hành trình mới. Mời bạn đọc. Hy vọng rằng bạn cũng đồng hành với tôi.

Tôi nghe bản nhạc Ở Tuổi 20 hôm nọ trên đài TV. Không biết hết lời nhạc, nhưng thấy cái điệp khúc dễ thương vô cùng.
              Ở tuổi 20 nghe gió nóng bên vành tai
Theo những chiếc hôn đầu tiên,
Tôi đã yêu người …
               
              Ở tuổi 20, em như nhánh sông dần xa,
xa như lá phai thềm xưa,
Ngày tôi mơ người …

Giai điệu trẻ trung, tràn đầy nhưạ sống như lứa tuổi đôi mươi vậy. Vâng, tuổi 20 trẻ đẹp và lý tưởng lắm. Tôi nhớ có đọc ở đâu đó, tuổi trẻ là tài sãn của quốc gia. Youth is national treasure. Tình yêu của họ mãnh liệt, bất chấp. Ngoài việc xây dựng cho tương lai quốc gia trong 10 hay 20 năm tới, những người trẻ này còn là những người sẽ xông ra chiến trường khi cần đến. Tôi quý tuổi trẻ vô cùng.

Tôi cũng đã qua tuổi hai mươi từ nhiều thập niên. Cuộc sống tuy có bị giới hạn vì hoàn cảnh chiến tranh cùa đất nước bấy giờ nhưng đó vẫn là một thời dễ thương để nhớ.  Bây giờ thế hệ chúng tôi đã nằm vào ở tuổi sáu mươi. Già hết rồi. Cái tính sôi động trở nên đằm thắm. Cái tính bộp chộp trở nên cẩn thận hơn. Cái tính hời hợt cũng trở thành chăm chút lại. Từng tờ lịch xé ra hằng ngày gom lại vậy mà đã thành mấy mươi năm.

Tôi có cô bạn ly dị chồng đã gần hai mươi năm. Ở vậy nuôi con và lo cho cha mẹ. Cô khác thì chồng mất ở Việt Nam. Một tay ôm con vượt biên qua Mỹ, may mắn gặp một người chồng khác, tạo nên một gia đình hạnh phúc mới. Vợ chồng tôi có con trễ nhưng rồi thì cũng đâu vào đấy. Bao nhiêu năm nay dẫn con đi học, đi đánh banh, đi sinh hoạt Hướng Đạo, bây giờ cũng không còn bận bịu nưã. Bạn bè gặp nhau hay hỏi đến tình trạng sức khoẻ, phương pháp dưỡng sinh và tin những người quen ai còn ai mất. Ở tuổi sáu mươi thôi không còn nghe gió nóng bên vành tai và mơ người.

Nói vậy thôi,  chứ theo người Mỹ  thì tuổi sáu mươi là cái tuổi đang làm lại từ đầu. Mà hễ cái gì từ đầu cũng hào hứng cả.  Thật vậy, những hôm gia đình có dịp họp mặt với nhau như ngày giổ, ngày shower, chị em chúng tôi hay chia xẻ với nhau những điều mới mẻ từ nhà cửa, du lịch, đến nấu nướng trong bếp. Mạng lưới internet cũng cho chúng tôi những hành trình mới mà thế hệ trước không có được. Ở tuổi sáu mươi xin đi lại từ đầu.

Gần hai năm nay vợ chồng tôi bắt đầu  tân trang căn nhà mình. Hồi trước bận bịu quá, cái gì cũng phải bỏ qua một bên hết, nhưng đến tuổi này nếu không làm bây giờ để gia đình con cái hưởng thụ với nhau thì đến bao giờ? Với thì giờ trong tay và tài chính dư giả hơn, với những kinh nghiệm từ những người đi trước, và nhất là với tin tức trên mạng tôi có nhiều tự tin khi nói chuyện với những người contractors. Tân trang xong, bà con ai cũng khen được quá và ai cũng đồng ý là đã tới lúc phải nghĩ đến hưởng thụ cuộc sống cho mình. Những gì mình không có được ở tuổi hai mươi, ba mươi thì tuổi sáu mươi này thưởng thức cũng còn kịp.

Khi mới qua Mỹ, tiếng tăm không rành, chỉ đi học những ngành gì để dễ kiếm việc làm. Nay thì gần đến tuổi về hưu, tôi bắt đầu nghĩ tới học những môn mình vốn dĩ vẫn yêu thích nhưng không có cơ hội đi học khi còn trẻ. Tôi coi trên báo Người Việt thấy không biết bao nhiêu là lớp, từ lớp computer, lớp chup ảnh đến lớp dạy đàn dạy hát. À, thì ra những người khác cũng như mình thôi. Cũng muốn bắt đầu lại một hành trình mới nhưng lần này này sẽ chủ động nắm tay lái, học những cái mình yêu thích, đam mê mà hoàn cảnh cuộc sống đã không cho phép mình thực hiện được. Nhất định là tôi sẽ ghi danh học chụp ảnh. Mê lắm. Và tôi cũng sẽ học tranh sơn nước. Tôi không biết mình có khả năng hay không nhưng tôi yêu tranh sơn nước vô cùng. Ít nhất là học để biết. Vậy thôi. Biết được cái gì cũng tốt cả. Knowledge is power mà. Ở tuổi sáu mươi này tự nhiên trở thành học trò đi xe hơi tới trường.

Vâng, có nhiều cái bắt đầu lắm, ngay cả cái thuộc về thế giới của tuổi trẻ là tình yêu, chúng tôi cũng có những cuộc hành trình mới. Tại sao lại không chứ? Chúng tôi muốn sống cơ mà. Tình yêu ở tuổi sáu mươi chín chắn nhưng không thiếu phần ngại ngùng, hồi hộp, và mong chờ. Tôi có một người anh họ, sau khi ly dị, đã kiếm trên mạng về người tình củ khi  anh chị còn đi học ở Sài Gòn. Cũng vưà lúc chị ấy đã ly dị chồng. Hai người liên lạc nhau, và quyết định đi tới hôn nhân, chia xẻ  quảng đời còn lại. Đó là câu chuyện với happy ending. Với những cuộc tình không đoạn kết thì người tuổi sáu mươi cũng có thể trả lời một cách rất thiền tâm, thôi đó là số mệnh. Và đó là một quan điểm lành mạnh mà chỉ có tuổi đời mới giúp mình nhận ra được. Ở tuổi sáu mươi, em như nhánh sông dần xa, xa như lá phai thềm xưa, nhưng tôi vẫn yêu đời.

Tôi bắt đầu chuẩn bị cho mình về hưu và ngạc nhiên là tôi cảm thấy háo hức cho cuộc sống khác. Bạn tôi thì nghĩ khác. Chừng nào về thì về. Đi làm vẫn tốt hơn. Cô có người dì đã về hưu cứ than ở không chán quá, thỉnh thoảng tổ chức làm bánh bèo, bánh hỏi rồi kêu chị em tới ngồi ăn cho vui. Thật ra nếu đó là một công việc mình yêu thích, đam mê thì cũng đâu cần phải ngưng làm việc. Nhưng có bao nhiêu người được cái may mắn đó đâu. Cách đây mấy mươi năm, gia đình tôi cũng như bao người khác háo hức cho một cuộc khởi hành với cái tên vượt biên. Bao năm sinh sống ở đây, có biết bao nhiêu là đoạn đường, đi làm, thất nghiệp, rồi đi làm. Giai đoạn nối tiếp giai đoạn, từ con cái đến nhà cửa và nay thì đang bước vào một thập niên mới, thập niên sáu mươi. Tôi kiếm trên internet  thử coi có những bàn luận nào về tuổi sáu mươi hay không thì thấy được câu này: Lục thập nhi nhĩ-thuận. Khi người ta tới 60 tuổi thì mới đạt đến mức độ hoàn-hảo về mặt tri-hành, kiến-văn, và kinh-nghiệm về cuộc sống. May quá, cái định nghĩa này không nhắc tới chữ già.

Gần năm năm nay, tôi hiểu được thế nào là lão hóa. Trước đây, khi nghĩ đến lão hóa thì nghĩ đến bậc cha mẹ mình. Bây giờ nó đã đến với mình mà lại còn sớm hơn nữa. Trong ba chị em bạn chơi với nhau, đứa bị phong thấp, đứa bị tai lùng bùng ( ear ringing). Riêng tôi sau mấy mươi năm ngồi làm việc, hậu quả là đau thần kinh tọa. Và thế là chúng tôi bắt đầu một hành trình mới. Một cuộc tìm kiếm luyện tập thể dục trao đổi với nhau. Khí công hay yoga? Có cần đi gym hay là chỉ luyện tập ở nhà? Cả một bài học mới mà trước đây tôi chưa hề biết đến.

Ở tuổi sáu mươi, như nhánh sông trôi dần xa, và một cuộc phiêu lưu mới bắt đầu. Sáu mươi chính là tuổi ba mươi lần thứ hai.

My mom and  Mo Sau

Những hẹn hò từ nɑу ƙhéρ lại
Ƭhân nhẹ nhàng như mâу
Trịnh Công Sơn

Mợ Sáu tôi mất rồi. Chị tôi text cho biết Mợ mất khoảng 3 giờ sáng. Mợ Sáu là chị dâu của má tôi. Khi nghe tin mợ nhập viện chị em tôi có chở má lên nhà mợ thăm các con của mợ đang về.

Mợ Sáu tôi là con gái nhà giàu ở Bồng Sơn. Cha mẹ Mợ có nhiều nhà cửa đất đai. Mợ tôi dáng người mảnh khảnh, nước đã trắng và lời nói nhẹ nhàng. Má tôi nói khi còn con gái Mợ có dáng người liễu rủ, mảnh mai và thường hay ở trên lầu hơn. Nghe má kể, sau khi đám cưới Cậu Sáu tôi ở rể luôn. Lâu lâu Cậu dẫn Mợ về thăm gia đình chồng. Ông Ngoại tôi thương Mợ như thương con gái trong nhà. Trong bữa cơm khi ông Ngoại tôi ăn xong ông thường dặn Mợ, ba ăn trước đứng dậy, con cứ từ từ ngồi ăn. Sau khi ông Ngoại mất rồi, Cậu Mợ tôi dẫn người em trai út là cậu Chín về tập nghề và lo cho việc lập gia đình.

Khi qua đến đây chúng tôi có dịp ở gần hiểu biết Mợ nhiều hơn. Mợ Sáu tôi hiền và dễ chịu. Nói theo kiểu Má tôi nói, tính chỉ tầm phèo. Bà con ai cũng thương Mợ. Có lần Mợ nói với Má tôi, hai đứa con cô biết chuyện lắm. Tôi nghe và rất cảm ơn lời nói của Mợ.

Có năm tôi dẫn dì Ba, Mợ, và Má tôi đi tới nhà người bà con bên chồng chơi. Cô em họ nói với tôi, chị không giống Má chị, chị cũng không giống Dì chị, mà chị lại giống Mợ chị. Chắc tôi có chiếc mũi cao và miệng cũng hơi hô, như Mợ, chớ tôi đâu có được cái dáng cao ráo trắng trẻo như Mợ Sáu đâu. Cách đây hai năm, các con Mợ về Việt Nam chơi, Mợ không về, Má tôi lên ở làm bạn với Mợ. Chị em hủ hỉ trong nhà như hai người bạn nhỏ. Mợ có tình cảm đặc biệt với Má tôi lắm.

Trong bao nhiêu năm ở Mỹ, Mợ vẫn tiếp tục cúng giỗ cha mẹ chồng. Đó là dịp để bà con chị em tụ tập về chơi nói chuyện với nhau. Mợ làm món xôi vò đậu xanh ngon lắm. Trong mấy năm sau này, vì sức khỏe yếu kém, mợ giao cho cậu Chín tôi lo việc giỗ chạp.

Mợ đã ra đi trước. Thương Mợ mà cũng thương Má tôi. Bà lại mất thêm một người thân cùng trang lứa, một thế hệ lớn lên. Ngày đầu mới nghe mợ mất, má tôi ngủ không được. Tối hôm qua, má tôi nói với tôi, giọng nói buồn nhưng bình tĩnh hơn. Mợ Sáu mất rồi thương quá hả con.

Mợ Sáu tôi hay đi chùa và đọc kinh kệ nhiều. Bà hiểu cuộc đời này rồi ai cũng ra đi bởi vì đây cũng chỉ là cõi tạm mà thôi. Có lần, mợ nói với con gái mợ, sao cứ thấy lo hoài vậy, một ngày nào đó, ai cũng xách hành trang này để đi tới một chỗ khác thôi.

Tôi biết mợ Sáu tôi đang ở đâu. Mợ đang ở cõi Vĩnh Hằng.

Năm ngoái trên một blog khác đã có chia xẻ về chuyện đi tập yoga rồi vậy mà năm nay lại còn phải nói tới dưỡng sinh sao? Thật ra, với vấn đề sức khỏe và sự an toàn thì không bao nhiêu là cho đủ…

Mấy lâu nay, emails của bạn bè và người thân gửi tôi đa số là emails nói về những phương pháp dưỡng sinh. Cũng dễ hiểu thôi. Ai cũng đang ở vào thập niên 60 và trở lên hết rồi. Cho dù không nói ra, ít nhiều ai cũng có trải nghiệm những bệnh tình do lão hoá gây ra. Dĩ nhiên tôi đây cũng là một trong những người đó.

Có những email của bạn gửi tôi chia xẻ cách dưỡng sinh bản thân mình, có những email bạn chuyển tôi chia xẻ cách dưỡng sinh của người khác. Mỗi lần gặp với nhau chúng tôi nói chuyện về bệnh và hoạn rồi tiếp tục lại nói phương pháp dưỡng sinh.  Nó như một cái mode thời trang mới vậy.

Sau một thời gian trao đổi như vậy tôi rút ra được một bài học cụ thể là con người ta có năm giác quan, thị giác, thính giác, khứu giác, xúc giác, và vị giác, thì ở cái tuổi này cả năm giác quan đều có vấn đề hết. Con người ta có ngủ tạng thì rồi tạng nào cũng phải suy yếu đi thôi. Riêng chị em phụ nữ thì còn có vấn để nhan sắc nữa. Người ta nói đàn ông đẹp lão chớ có nghe ai nói đàn bà đẹp lão đâu.

So ra với má tôi, bà hiện giờ đã 92 tuổi, và chị tôi, thì tôi có nhiều bệnh hơn. Còn so với bạn mình thì không biết. Có người đau cùng mình cùng mẩy nhưng không dám cho ai biết. Chắc sợ bị chê yếu.  Chỉ có cái may là bệnh tôi không nguy hiểm đến tính mạng mà thôi.

Bạn bè và người thân thương nên bày vẽ đủ hết. Đâu cần có bệnh mới làm, cứ làm để khỏi phải bệnh về sau, một cô bảo. Thôi thì mình cứ làm theo. Chữa bệnh và phòng bệnh cho mình mà.

Hôm đó tôi mời các bạn tới nhà ăn phở và sẵn đó tụi tôi đã thảo ra một chương trình dưỡng sinh khá hoàn hảo. Nếu phải làm đúng theo tất cả những chỉ dẫn thì công việc dưỡng sinh bắt đầu từ hừng sáng. Trước hết, việc đầu tiên của một ngày là bạn hãy uống một ly nước lạnh vào . Tại sao, tôi hỏi. Để rửa ruột đó mà. Tôi cứ thường nghe má tôi nói ăn cháo trắng rửa ruột nay nếu lấy nước lạnh rửa ruột thì coi bộ tiện hơn. Xong rồi bắt đầu massage và bấm huyệt cho khuôn mặt mình. Lý do. Để làm cho khuôn mặt nhìn trẻ trung hơn. Trên khuôn mặt mình có cái gì thì bám cái nấy. Cặp lông mày, đôi mắt, cái mũi, hai bên mép miệng, hai bên tai. Nếu mình quơ tay quơ chân tập thể dục cho mạnh thì mình cũng phải cho khuôn mặt mình tập thể dục cho đẹp.  Đúng, đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn. Khuôn mặt lại còn quan trọng nữa. Chẳng phải ông bà ta đã nói, xem mặt mà bắt hinh dong đó sao.

Đối với những người đi làm sớm như tôi thì đó là đủ cho phần thể dục buổi sáng. Sáng dậy lo cho phần vệ sinh cá nhân xong là tôi ba chân bốn cẳng chạy ra xe ngay. Bữa điểm tâm chỉ là một ly sữa. Có khi còn vừa uống vừa lái xe đâu có thì giờ nhiều mà tập nữa. Bạn tôi bảo, ngủ qua một đêm, bắp thịt cơ thể cần có một sự kéo dãn (stretch). Cách tốt nhất là tập một vài động tác yoga. Vài thôi mà, có đi hết bản đâu mà tốn thời giờ. Tôi làm thinh. Cô ở nhà coi cháu, ngày của cô dài lắm, nên đâu biết thời giờ là vàng bạc như những người còn đi làm.

Được chừng vài ngày thì tôi nhận ra rằng mình cũng có thể tập thể dục ngay cả khi đang ở trong xe. Cứ mỗi lần tới đèn đỏ tôi cũng có thể bấm huyệt hay massage trên khuông mặt mình hay thoa bóp hai bàn tay. Khi đến văn phòng làm việc 8 tiếng đồng hồ trong ngày tôi có thêm phần thể dục cho lưng và vai theo phương pháp chỉ dẫn của bệnh viện Kaiser. Sau một thời gian dài ngồi gõ computer cơ thể tôi mệt mỏi, chống cự, và kết quả là bệnh thần kinh tọa ra đời. Hôm cô bạn tôi từ Việt Nam qua chơi, khi nghe tôi kể có về bệnh của mình thì cô nói lên liền, à, bện văn phòng. Tôi ngạc nhiên, ủa, chị cũng biết bệnh nầy ha. Biết chớ, tôi đi dạy, đi lên đi xuống cả ngày trên bục giảng nên không đau chớ bên đó mấy người làm văn phòng bị nhiều lắm. Tôi nghe nói cũng…hơi mừng, vì nếu mình thuộc vào số ít người bị bệnh thì…giận lắm.

Bạn tôi nói tối nào cô cũng ngồi thiền khoảng 30 phút. Tôi tối nào cũng tập thể dục cho thần kinh toạ của mình nhưng chỉ có 3 tới 5 phút. Thiền tốt lắm, bạn tôi nói. Tôi biết chớ. Nó giúp cho tinh thần mình được thoải mái, bình an. Nó làm giảm cao huyết áp, tăng độ kháng thể (immune system) nữa. Chỉ có điều là tôi không làm sao có 30 phút để tập thiền hết. Có gì đâu, bạn tôi nói, cứ nhắm mắt, thở ra, hít vào chừng một chặp là 30 phút tới ngay.

Thật ra mười mấy năm trước tôi cũng có ghi danh học lớp ngồi tập hít thở đó chớ. Khi bình thường, hít thở là chuyện tự nhiên, không nghĩ cũng làm được. Khi ngồi tập, hít thở coi bộ cũng khó. Chừng được một chặp, tôi hé mắt nhìn đồng hồ thì thấy chỉ mới được 4 phút. Đầu tôi bắt đầu suy nghĩ lung tung. Không biết mai đi làm đem gì ăn cơm đây. À, phải nhớ đem gói tôm ra khỏi ngăn đông đá để mai về có đồ nấu canh. Hồi nãy quên nói good night với con. Dạy con nói good night mà mẹ không làm thì con làm sao biết được. Tôi hé mắt nhìn đồng hồ lần thứ hai thì thấy được 15 phút. Nghĩ ngợi lung tung như vậy mà cũng chưa tới nửa tiếng đồng hồ. Tôi bỏ cuộc luôn từ đó.

Bạn tôi khuyên có lẽ tôi nên bắt đầu bằng baby step. Có lẽ tôi nên nhắm mắt tịnh tâm và hít thở từ năm đến mười lần rồi từ từ sẽ tăng dần. Có lẽ với phương pháp từ tốn này tôi sẽ có thể tập thiền như cô được. Có lẽ và có thể. Hình như mấy cái chữ nầy lẫn quẫn trong cuộc đời tôi nhiều lần rồi. Nhưng bây giờ tôi đâu có nhiều thì giờ để có lẽ và có thể nữa. Đau lưng nhức vai rầm rầm, nhất định phải tập được. Và tôi quyết định trở lại tập tịnh tâm. Tôi không dám nói tới chữ thiền vì nghe nó lớn lao quá. Còn lâu lắm tôi mới đạt tới chữ đó được.

Tôi đi làm sớm. Chỉ có tôi và một co-worker nữa tới văn phòng vào giờ này nên không gian rất yên tĩnh. Tôi bắt đầu tịnh tâm qua phương pháp đơn giản là nhắm mắt và hít thở bình thường. Ngày đầu năm cái. Ngày thứ hai tám cái. Và cứ như vậy cộng thêm. Có hôm đang tập thì cô co-worker tới nói chuyện. Cũng có hôm cái máy computer chạy có tiếng động lớn quá làm tôi phải mở mắt ra nhìn. Cứ mỗi lần như vậy tôi lại bắt đầu trở lại đếm từ số một.

Đã được một tuần rồi. Một tuần của baby step. Nhưng không sao, chẳng phải ngày xưa Lão Tử cũng đã nói, cuộc du hành hàng ngàn dặm bắt đầu chỉ là một bước chân hay sao (A journey of a thousand miles begins with a single step). Tôi nay tập đã được một tuần. Hy vọng rằng cuộc đời tôi từ nay sẽ bớt đi có lẽ và có thể.

Hôm qua mùng một Tết, chúng tôi chở Má đi chùa. Năm nay bà yếu đi nhiều lắm. Những người quen biết Má tôi thường gặp trong năm mới không thấy tới. Chắc họ cũng như bà, cũng yếu đi thôi. Cái không khí Tết thấy có buồn một chút. Nhưng thôi, định luật của thời gian mà… 

Hôm nay tôi muốn chia xẻ bài thơ tôi làm năm 1982 và có đăng trên tờ báo Hồn Việt. Một bài thơ xuân và dĩ nhiên là một bài thơ buồn. Thập niên 80 là thập niên của những người di tản buồn. Mời bạn đọc.

Tháng Chạp về như một giấc mơ
Bên hiên, lòng những vẫn ơ thờ
Từ xa xôi quá dường quên lãng
Sao vẫn nghe mình như ngẩn ngơ.

Có phải trời xuân của Tết xưa
Tin Xuân chim én liệng bay về
Trong hơi gió thoảng mùi hương quyện
Hoa cúc nhà ai dưới dậu thưa.

Đất cũng hồi sinh trên lộc non
Trên đôi bờ má ửng xuân hường
Trời đang vui Tết, mình vui Tết
Say ý tình thơ, rượu nhấp hương.

Nắng cũng về trên những khóm cây
Áo vàng ai mới bước qua đây
Hài êm nhẹ gót đường hoa nhỏ
Ta tưởng hồn ta như nắng say.

Ta tưởng hồn ta như bướm bay
Đất trời xuân mở lối thiên thai
Đường sao diệu vợi thênh thang quá
Nhốt chặt hồn xanh với ngất ngây.

Rồi mấy lần xuân đến lại đi
Quê người ta hát khúc phân ly
Tìm trong dư vị mùa xuân cũ
Nào biết hay rằng lệ ướt mi.